Page images
PDF
EPUB

modo vim verbi xivềuveuw exprimit : norunt omnes eam vocem deduci árò TOŨ x.vdúvou, a periculo, et significare plerumque periclitari, verum Latina voce hic uti non licet, quia periclitari Latine loquentes non dicunt, nisi de re, quæ infeliciter cadere potest ; et cujus eventus non sine metu exspectatur, vox vero Græca adhibetur etiam, ubi nulla metuendi ratio est, ut in h. l., et alibi sæpe, apud Platonem : proxime accesseris ad vim hujus vocis, si verba allata Gallice interpreteris, car je cours risque d'être sage de cette maniere : nam courir risque est quidem periclitari, sed dicitur etiam de rebus, quarum eventus timeri non potest : at infra xaydum Neuw de lite dicitur, quam judicio dirimi vereri poterant contendentes: exemplum antea protulimus, cui alterum dumtaxat adde mus, ex ultimis Socratis verbis in Phedone, non procul a fine, ubi postquam dixisset se non posse adfirmare quasi compertum, fore

ejusmodi felicitatem post mortem, qualem descripserat, ita ε ροΙΤο inft, ότι μέν τοι ή ταύτ' έστιν, ή ταύτ' άττα, περί τας ψυχάς

ημών, και τας οικήσεις, επείπερ αθάνατόν γε η ψυχή φαίνεται ούσα, τούτο και πρέπειν εμοί δοκεϊ, άξιον κινδυνεύσαι οιoμένω ούτως έχειν· καλός γαρ o xívčovas: Gallice eleganter dixeris, il faut hazarder cette créance, c'est courir un risque, qui n'a rien que d'honnête.J. Clerici Ars critica, in qua ad Studia Linguarum Lat. Græc. et Hebr. Via munitur, Vol. i. p. 130. Lug. Bat. 1778,

TO THE EDITOR OF THE CLASSICAL JOURNAL.
I

BEG leave to send you the enclosed excellent article De
Summo Bono, written by a man of great learning, judgment, taste, and
reading; I mean C. A. Heumannus, in a work entitled Pæcile, sive
Epistole Miscellaneæ ad literatissimos Ævi nostri Viros, Tom. III.
L. IV. Halæ, 1732. p. 616, 7, 8, 9, 10, 11, 12.
With great respect, your constant reader,

Φιλόσοφος. .

DE SUMMO BONO. 1. Si Romanus ille' Stoicus, vel potius Socrates recte definit sapientiam, eam dicens esse scientiam boni et mali, fatendum nobis est, cognitionem summi boni esse summam sapientiam. 2. Merito igitur in investigando summo bono nullo non tempore versata est philo

1 Seneca, Epist. 71. p. 224.

sophorum industria ; quos tamen in eo peccasse animadverto, quod de nomine pluribus notionibus subjecto disputantes non certam prius posuerunt definitionem, sed andabatarum ritu dipoBetontes altercati sunt. 3. Scilicet vox bonum est opásuvvos, itemque vox summum: ad hanc quod attinet, vel grammaticorum filii norunt, superlativo, quem vocant, gradu non semper describi gradum omnium supremum, sed sæpius signari qualemcunq. præstantiam : sic summam eruditionem sine contradictione tribueris Erasmo, Grotio, Morhofio, Casaubono, Conrin. gio, Gassendo, Aristoteli, pluribus, quos moris est vocare summe eruditos, itemque viros summa eruditione, summo ingenio præditos: uti igitur hic non significatur eruditio omnibus numeris et partibus perfecta, cui nihil possit addi, sed eruditio insignis et excellens ; sic et summum bonum. vocare licet, quidquid excellens meritoque magni æstimandum bonum est : neque igitur inter se contradicunt, quorum unus sanitatem judicat esse summum bonum, alter eruditionem, tertius pacem, quartus tranquillitatem animi, quintus mentem recti consciam, sextus virtuten, alii aliud ; sed omnes vere et loquuntur, et sentiunt: quis enim neget unumquodque horum esse summum, i. e. permagnum bonum ? 4. Eadem est ratio vocabuli bonum: generatim quidem, ut recte Cic.? judicat, bonum dicitur, quicquid est utile : cum vero, quod utilitatem nobis affert, modo sit substantia rationalis, modo substantia rationis, vel etiam sensus expers, modo actio aliqua, modo qualitas, hinc facile apparet homonymia: mirum igitur non est, tam diversas esse philosophorum de summo bong sententias: imo ne id quidem mirum est, quod plures interdum ab eodem philosopho propugnantur sententiæ, modo hoc, modo aliud bonum pro summo laudanti: ita Cicero de Fin. libro statuit virtutem esse summum bonum; in Lælio, amicitiam: Seneca, L. de Vita Beata, virtutem ; alibi' sapientiam: Lactant. modo sapientiam, modo religionem:6 Augustin, alibi vitam æternam," sive finalem beatitudinem alibi Deum.8 5. Ut igitur clara versemur in luce, diversas exhibebo summi boni notiones, ut appareat, disputationem philosophorum de summo bono esse meram Royouexiay: sum. mum bonum itaque dicitur (1.) privítio maximorum malorum: sic cum bellum infinitas importet calamitates, hinc pax a Silio Italico vocatur optima rerum, i. e. summum bonum: pari modo cum nihil o sit miserius quam animus hominis male conscius, tranquillitas conscientia Ambrosio habetur pro summo bono : ita cum miserrimum sit gravissimo con. flictari morbo corporisque doloribus affici, comicus quidam apud

[ocr errors]

* Huc haud dubie respexit Varro, scribens de summo bono non tani esse, quam esse posse, opiniones 288. teste Augustino L. xix. de Civ. Dei c. 1.

2 lib. 3. de Offic. c. 8. Etiam Stoici dixerunt bonum et utile esse synonyma, teste Sexto Empir. L. 3. Hyp. Pyrrh. §. 169.

3 C. 5.

4 Ratio recia et consummata felicitatem hominis implevit, inquit Seneca, Epist. 76. p. 254. 5 L. 3. c. 8. n. 30. 6 L. 3. c. 10. n. 1.

L. 19. de C. D. C. 4. 8 L. 1. Soliloq. c. 1. Tu, Deus, inquit, es summum bonum, quod nemo recte que sivit, et minime invenit.

9 1d jam vidit Angel. Decembrius Polit, lit. 1. 1. c.7. et Werenfelsius L. de Logom. Erud. c. 2. §. 6.

10 Plautus Mostell. 3. 1. 13. 1 L. 2. de Offic. C. 1.

Athenæum ' judicat örı tò üylceively tęūrov ägotón ( summum bonum) ésti: cumque cæcitas hominem reddat miserrimum, Samonicus medicus c. 13. 1. ita canit,

Summa boni est, alacres homini contingere visus : (2.) Substantia in vita humana longe utilissima, qua carere non pos sumus : hoc sensu Pindar. et Artaxerxes, Persarum rex, apud Ælian. Var. Hist

. I. 32. dixit aquam esse summum bonum, ágıctor i dwe: non minori jure Ovid.” exclamavit summum bonum esse ignem : vulgo quoque hoc sensu non injuste statuitur pecuniam esse summum bonum ac nervum rerum gerendarum : Plinii ? quoque judicio sal fuerit summum bonum, quippe adeo necessarium elementum, ut vita humana sine sale degere nequeat. 7. (3.) Res. ex cujus usu summa capitur voluptas : sic matronæ illius Ephesiæ apud Petron. summum bonum fuerat conjunx : Hadriani Imp. Antinous; Antonii Codri Urcei Bibliotheca.4 8. (4.) Res, quæ est medium, per quod pervenitur ad summam felicitatem : hoc sensu Cynici, Stoici, atque Aristotelici statuerunt, virtutem esse sum. mum bonum ; C. Celsus, imo ipse Salomo,o sapientiam; Plato ? veritatem ; Lactantius & religionem ; Walther.' Biblia : referri huc potest mulierum summum bonum, pulchritudo ; itemque Cleobuli" bonum, modus. 9. (5.) Qualitas" optima sive perfectio maxima, quæ et ipsa hominem reddit felicem: sic summum bonum intellectus est sapientia ;

summum bonum voluntatis est virtus ; summum bonum corporis est sanitas et voluptas." 10. (6.) Felicitatis '* gradus supremus, sive ultimus ad

quem

tendit humana mens, quemque assecuta acquiescit : hoc sensu summum bonum Cic.'s et Augustin.“vocant finem bonorum : is autem gradus est ille status mentis, quo et mali nihil habet, et omne bonum secure possidet, sive quando mens et nihil doloris, et plurimum gaudii percipit: duæ igitur sunt felicitatis illius partes, tranquillitas animi, et voluptas : illam Democritus, hanc Epicurus i pugnabat esse

summum

12

I L. 15. p. 694. vid. ibid. p. 702. 2 Trist. 2. 267. Igne quid utilius? 3 L. 31. c.7.

4 Vid. Bayle Diction. v. Urceus. s Teste Augustino l. 1. Solil. c. 12. Errat proinde Lactantiuś 1. 3. c. 8. n. 30. Nemo, inquiens, usque adhuc summum bonum dixit esse sapientiam. 6 Prov. 8. 11.

7 Cf. Augustinum L. 1. contra Acad. c. 2. et 3. 8 Summum hominis bonum est religio, inquit l. 3. c. 10. n. 1. Eandem sententiam singulari dissertatione tuitus est D. Braunius : vid. Acta Erud. A. 1705. p. 53.

9 Ofic. Bibl. p. 2. Biblia, inquit, noster amor, dulcissima Biblia dia, Biblia deliciæ lautitiæque meæ : ipse Xtus Joann. V. 39. describit Biblia tanquam summum bonum.

10 Laert. 1. 1. s. 93. Plaut. Pæn. 1. 2. 29. Modus omnibus in rebus optimum est.

" Qualitates expetendæ vocantur bona : sic alia dicuntur esse bova animi, alia corporis: recte quoque Cic. Fam. 2. 3. et 10. 4. bona in bona natura (e. g. ingenium) studii (e. g. eruditio) et fortunæ (e.g. nobilitas) dividit.

12 Sapientia nihil melius homini est a diis immortalibus datum, i. e. sapientia est summum bonum, inquit Cic. I. de Amic. c. 6.

13 Aristippus voluptatem corporis statuens esse summum bonum, quatenus supposuit, animum cum corpore interire, non male philosophatus est, judice ipso Apostolo I. Corinth., 15. 32.

14 Unde quidam distinxere inter summum bonum, et summam felicitatem, Gassendas Instit. Phil. Mor. Philaret. Ethic. 1. 2. C. 1.9.4. Buddæus, c. 4. §. 3. 15. L. 3. de Offic. c. 12.

16 L. 8. de C. D. c. 3.

summum bonum.' 11. (7.) Substantia rationalis, quæ nos reddit felices : sic verum amicum esse summum bonum, indicat Plautus,’ Aristoteles,? Cicero,Siracides : 5 sic Deus est summum bonum, largiens quippe nobis vitam, sanitatem, sapientiam, virtutem, felicitatem æternam : Deus, inquit Augustin.,' est beatitudo, in quo, et a quo, et per quem beata sunt, quæ beata sunt, omnia. 12. Cæterum præcipuo jure summum bonum hoc est, finis bonorum, vocatur súlupice, sive voluptas animi, pariterque xar'ižogno summum bonum, i. e. causa summa felicitatis efficiens, appellatur Deus. 13. Opes, roluptates corporis, honoresque civiles esse summa bona, esse proram puppemque felicitatis, vulgo credimus omnes, verbo negamus omnes : e contrario Deum esse summum bonum, ore profitemur omnes, animo firmiter credit, persuasumque habet vix millesimus quisque : adeo videmus meliora probamusque, deteriora sequimur. 14. Deus est ens summe bonum summæque ac perfectissime felicitatis causa unica : ergo amandus est amore summi gradus, sive, at Xtus' ait, εξ όλης της καρδίας, και εξ όλης της ψυχής, και εξ όλης της irxúos, xai iš orng rãs diavolas. 15. Summa felicitate in hac vita non potimur, sed exantlatis demum hujus vitæ ærumnis: beati sumus in spe : 8 in altera autem vita Deus tanquam summum idemque æternum bonum nostrum nos perfundet voluptateque solidissima in perpetuum. que duratura.”

[ocr errors]

ARABIAN ANECDOTE.

Among Asiatics, as among the inhabitants of Europe, we find many popular opinions and superstitions, the origin of which it is, perhaps, impossible to ascertain. Thus the Arabs are persuaded that a screech-owl proceeds from the ashes of one who has perished by violent death, and never ceases to utter most doleful sounds, until the deceased person has been avenged; after which it disappears. The fol. lowing anecdote, recorded by an Arabian historian, relates to this superstitious notion, and may be found in Monsieur de Sacy's account of a rare manuscript preserved in the royal library at Paris; (see Extraits et Notices des Manuscrits de la Bibliothèque du Roi, tome II. p. 144, in the notice of the Kitab al Jeman (ilas's ww) by Shehabeddin Ahmed al Fassi.)

Epicuri sententiam rectam ac plane Xtianam esse, contendit Erasmus singu. lari Dialogo.

2 Bacchid. 3. 2. 2. 3 Ethic. Nic. L. 8. C. 1, 4 L. de Amic. 6.
5. C. vi. 14, 15.
o Solil. I, 1. c. 1.

? Luc. X. 27. :' Rom. VIII, 24.

During the time that Hedjajc governed, (in the seventh century of the Christian Æra) a woman most illustrious among the Arabs was Leila Alakhyalia. The people of her country, having suffered some op. pression, deputed this lady to lay their complaint before Hedjajc, and she waited on him accordingly; a visit by which that austere tyrant was much pleased and flattered. It happened that a young man, named Thouba ben Hemyar, the cousin and lover of Leila, had fal. len a victim to his passion, and expired in the same manner as the celebrated Mejnoon died for the love of another Leila.' Hedjajc granted to his fair petitioner the object of her request, and then said, “I have been informed that when you passed near the tomb of Thouba, you turned aside, and that you have not paid to his memory the just tribute of gratitude --Noble souls are distinguished from vulgar by rendering to the dead, as to the living, whatever is their due.-• My Lord,” replied Leila, “ I have an excuse to offer for my conduct-I was accompanied by several women, and I feared that they would have accused my deceased lover of a falsehood, on account of the remarkable words which he spoke a little before his death

6 If my dear. Leila,' said he, should ever wish to bestow peace on my ashes, when covered by earth and the sepulchral stone, I shall either repeat my vows for her with a transport of joy, or a screech-owl, flying from my grave towards her, shall utter cries and lamentations.” “I conjure you then,” said Hedjajc to Leila, “ by the respect which you entertain for your lover's memory, visit his tomb and wish him peace.” She could not refuse; she hastened to the monument of Thouba : tears flowed from her eyes, whilst she pronounced with a faultering tone, “ Peace to thee, dear lover.” And scarcely had she spoken, when a screech-owl, issuing from the tomb, flew rapidly towards her, struck against her bosom, and Leila was no more..

NOTICE OF

ANALECTA CRITICA

IN ANTHOLOGIAM GRÆCAM CUM SUPPLEMENTO EPIGRAMMATUM MAXIMAM PARTEM IN EDITORUM COLLEGIT Imm. G. Huschke, Jenæ et Lipsiä, pp. 310. Octavo. 1800.

Tuis excellent critical work is dedicated to Jacobs in the following words–Fr. Jacobs riro amicissimo, Irunc Libellum consecrarit Editor.

The Loves of Leila and Mejnoon have been the theme of many Persian poets, and have furnished a subject for one of Mr. D’Israeli's beautiful romances.

« PreviousContinue »